VishareClub.com – Trithức là sứcmạnh

* Ðời người thường xuyên rơi vào hai cảnh khó. Chấp nhận sự xáo trộn của những việc ngoài bổn phận hoặc loại bỏ sự xáo trộn của những việc ngoài bổn phận không những là một vấn đề kỹ xảo làm thế nào để thực hiện hợp lí đối với thời gian, mà còn là một vấn đề căn bản làm thế nào thể nghiệm sự sinh tồn sinh mệnh của mình.

Khi bạn đang chuyên tâm nghiên cứu công việc nào đó hoặc toàn tâm toàn ý lao vào một sự nghiệp mà bạn hằng lý tưởng, hoặc đang chìm đắm vào một nghề nghiệp bạn dựa vào để sống, lại bị can nhiễu của những việc ngoài bổn phận từ bạn bè, thân thích, bạn học hoặc đồng nghiệp cầu cứu, cần bạn chia xẻ thời gian, cần bạn chia xẻ tâm tư và tinh lực để ứng phó nó.

Nếu như nhận làm những công việc ngoài bổn phận này ắt sẽ ảnh hưởng đến công việc đang tiến hành của bạn, bạn sẽ cảm thấy không vui vẻ thoải mái, không cam lòng. Nếu như từ chối nó, gạt bỏ nó, bạn cũng sẽ cảm thấy trong lòng không yên, lại còn có thể gặp phải những phiền phức ngoài ý muốn, ví như bị hiểu nhầm, bị công kích chẳng đâu vào đâu, bị xung quanh lạnh nhạt, bạn có thể sống không thoải mái, không vui vẻ nữa.

Ðời người thường xuyên rơi vào hai cảnh khó.

Chấp nhận sự xáo trộn của những việc ngoài bổn phận hoặc loại bỏ sự xáo trộn của những việc ngoài bổn phận không những là một vấn đề kỹ xảo làm thế nào để thực hiện hợp lý đối với thời gian, mà còn là một vấn đề căn bản làm thế nào thể nghiệm sự sinh tồn sinh mệnh của mình.

Bất cứ ai sự chiếm hữu đối với thời gian đều là cực kỳ hữu hạn. Có người tính toán năm sống của mình khó đầy một trăm, sau khi trừ đi thời trẻ con mông muội vô tri, trừ đi thời già lão hôn mê bất lực, trừ đi thời gian cần thiết để ngủ, để ăn ra, thời gian còn lại chẳng đáng là mấy. Làm thế nào để sử dụng hiệu số thời gian còn lại này, để sinh mệnh trôi đi hết sức sinh động, trong nó quả thực có nhiều bài văn chương đáng viết, thế gian đã từng có nhiều người đã viết nhiều bài văn hay để nói cho người ta đại loại như là làm thế nào phối hợp thời gian một cách khoa học. Ðược biết có người đã làm thật sự như thế và đã thu được những hiệu quả nhất định.

Nhưng có nhiều người nói với tôi, anh ta không thể thích nghi được với cái gọi là xếp sắp khoa học, anh ta chỉ có thể tuân theo quy luật khách quan vận động của sinh mệnh, theo cảm giác để làm việc.

Không biết bạn có hứng thú với việc ?chi phối thời gian khoa học? hay không?

Trên thực tế, trong quá trình vận động của sinh mệnh, có nhiều lúc, có nhiều cảm giác về tâm lý là không thể dùng ?khoa học? để giải thích được, bản thân sự vận động của sinh mệnh so với khoa học phong phú hơn gấp bao nhiêu lần. Thậm chí có lúc càng là khoa học càng không ăn khớp với cảm giác của mình, càng không thể thích nghi. Cho nên, sinh mệnh của chúng ta là không thể chỉ dựa vào khoa học để tồn tại, có vô số cái phi khoa học, phi lý tính tồn tại trong sự vận động sinh mệnh của chúng ta.

Ở đấy có khả năng, cái ?khoa học? mà chúng ta định nghĩa là khoa học giả, nó hoàn toàn trái ngược với lý tính. Khoa học mà lại là khoa học giả là rất bình thường. Bởi vì bất cứ khoa học nào đều chỉ là tương đối, đều là giả thiết của người ta đối với tự nhiên và xã hội ở một giai đoạn nào đó. ?Giả thiết? này không ngừng được chứng minh lại cũng không ngừng bị lật đổ, từ đó thay thế bởi khoa học mới, trở thành lịch sử phát triển khoa học của nhân loại. Còn chân lý mặc dù không thể là cái chúng ta nắm chắc, nhưng từ lý luận để xét nó là tồn tại tất nhiên. Khoa học tất nhiên cuối cùng khuất phục chân lý.

Ðối với cá nhân để xét, người tồn tại hợp lý là chân lý. Tự cảm giác tốt lại là một tồn tại hợp lý. “Hợp lý”, “?tự cảm giác tốt” thật ra không phải đều là khoa học.

Chúng ta luôn luôn theo đuổi tồn tại hợp lý, chúng ta luôn hy vọng mình sống ở mức độ tự cảm thấy tốt đẹp. Cho nên khi làm thế nào chi phối thời gian, triển khai ra sao quá trình vận động sinh mệnh của mình, chúng ta không thể dựa vào một định nghĩa khoa học và phương thức khoa học đã thành.

Trong hai cảnh khó nhận lấy những việc ngoài bổn phận hoặc từ chối những việc ngoài bổn phận, bạn có thể trước hết từ phương diện nhận lấy những việc ngoài bổn phận để suy nghĩ. Bạn nhận sự xáo trộn của những việc ngoài bổn phận, thời gian dùng vào công việc chủ yếu bạn đang tiến hành sẽ giảm bớt, ở đây bạn cảm thấy có chỗ tổn thất, có chỗ không yên tâm. Nhưng cái bạn thu được có thể là quan hệ nhân tế tốt đẹp, từ đó bạn lại không có cảm giác không yên nữa. Lúc này, bạn hoàn toàn có thể lại tiến thêm một nấc nữa, đưa tổn thất của bạn giảm đến mức độ thấp nhất, hoặc ít nhất có lý giải ép đến mức độ thấp nhất. Những việc ngoài bổn phận, những loại việc của đồng nghiệp hoặc bạn bè cầu xin giúp đỡ có thể nhất thời chiếm mất thời gian của bạn, nhưng xem xét về lâu dài, về toàn thể, trên thực tế có thể tịnh không thể tạo nên tổn thất đối với bạn, nó có thể sản sinh tác dụng gián tiếp đối với công việc trước mắt bạn đang tiến hành, hoặc sản sinh tác dụng gián tiếp đối với công việc tương lai của bạn. Như thế thì việc ?xáo trộn?này cũng sẽ không làm xáo trộn nữa.

Với tư cách là một nhà văn đặc biệt cũng như vậy. Chẳng phải là việc đời nghĩ thấu là học vấn, nhân tình luyện đạt là văn chương đó sao?

Huống hồ, khi bạn tiếp nhận những việc ngoài bổn phận, trong thời gian giúp đỡ người khác, có lẽ bạn có thể cảm thấy niềm vui của người giúp, sự tồn tại lúc này của bạn càng vui vẻ hơn, càng hợp lý hơn. Với tư cách là một người sẽ được trong cái mất, chẳng có gì đáng tiếc cả.

Ðồng thời, bạn giúp người khác, làm thuận tiện cho người khác sẽ giành được quan hệ nhân tế tốt đẹp. Hiệu quả kỳ diệu này có lẽ nhất thời bạn chưa thể cảm nhận được rõ ràng. Bạn thường xuyên giành thuận tiện cho người khác, thường xuyên san xẻ buồn lo của người khác, giúp đỡ người khác, ngày tháng tích lũy lại thời gian càng dài, bạn sẽ xử thế và làm việc càng thêm thông suốt. Ðiều đó sẽ hơn hẳn là sử dụng chút thời gian nhỏ nhoi dành được do từ chối người khác mà có.

Thêm nữa, nếu như bạn phát hiện nhận những việc ngoài bổn phận đích thực tổn thất quá lớn, trong bất cứ phương diện nào bạn không có cách gì làm giảm bớt ý nghĩa tổn thất của nó, hoặc vì nhận những việc ngoài bổn phận mà không có cách gì hoàn thành được kế hoạch công việc của mình, dẫn đến làm cho cá nhân bạn và tập thể đều chịu tổn thất nặng nề, quan hệ nhân tế, ấn tượng tốt của người khác, sự bình tĩnh về tâm lý nhận được do nhận những việc ngoài bổn phận đối với bạn tỏ ra chẳng thấm vào đâu hoặc là tuy đối với cá nhân bạn không có gì đáng kể, nhưng tổn thất đối với quần thể quá nghiêm trọng, như thế, bạn sẽ đành phải suy xét đến việc từ chối những việc ngoài bổn phận.

Vì từ chối những việc ngoài bổn phận, lòng dạ không phân tán chỉ dốc một lòng vào một sự nghiệp nào đó, bạn sẽ giành được thành tựu trong sự nghiệp tương đối nhanh. Người ta lúc này có thể phải lau mắt để nhìn bạn, nỗi bất mãn và oán trách sinh ra đối với bạn lúc ban đầu do bạn từ chối anh ta, cũng có thể theo đó mà tiêu tan.

Lúc này có lẽ anh ta vẫn nhớ hận với bạn, đối với thành tựu của bạn không cho là đúng, mà nhiều người xung quanh bạn đều dùng thái độ như thế đối với bạn. Lúc này bạn có thể cảm thấy buồn, cảm thấy khó chịu. Nếu như cảm giác buồn rầu và khó chịu này có thể được niềm vui sướng to lớn của thành tựu sự nghiệp làm nhạt bớt thì bạn có thể không còn oán hận gì nữa mà lại như xưa. Theo thời gian trôi qua, người ta sẽ dần dần lãng quên nỗi oán giận đối với bạn và thay đổi cách nhìn đối với bạn, nhận ra và đồng tình với đặc trưng cá tính của bạn từ chối việc xáo trộn của những việc ngoài bổn phận này.

Nếu như cảm giác buồn rầu và khó chịu này rất mãnh liệt, còn thành tựu về sự nghiệp của bạn cũng chỉ xoàng xoàng không có gì xuất sắc, như thế thì nếu bạn chú trọng đến cảm giác của sinh mệnh, thì có thể xem xét uốn nắn lại hành vi của bạn. Nếu như bạn không chú trọng cảm giác lắm mà lại xem nặng lý tính, thì bạn có thể ?tôi làm theo tôi, mặc xác anh ta thêu dệt đặt điều nói xấu?.

Ở hai cảnh ngộ khó: nhận hay từ chối sự xáo trộn của những việc ngoài bổn phận, quyết sách lý tưởng nhất có thể không ở bản thân hai việc chấp nhận hay từ chối, bạn có thể dùng một phương thức càng siêu thoát hơn, không cần phải hạn chế mình đưa ra sự chọn lựa ?không cái này thì cái kia?, mà dùng một phương thức vượt khỏi vụ lợi, vượt khỏi bản thân để ứng phó với mọi vướng mắc không rõ ràng, phức tạp sản sinh của tất cả thế giới bên ngoài với bạn. Nếu như có thể sáng tạo ra sự tồn tại của mình giữa vượt khỏi vụ lợi và vượt khỏi bản thân, như thế thì chẳng còn gọi là ?hai cái khó? nữa, bạn dùng tấm lòng và đức hạnh của mình, dùng lương tri của bạn xử lý nó một cách hết sức nhẹ nhàng và tự nhiên, tất cả mọi mâu thuẫn đều có thể theo đó mà tan biến, tất cả mọi khó khăn đều sẽ không còn khó khăn đối với bạn nữa.

Ðương nhiên, vượt khỏi vụ lợi và vượt khỏi tự thân chỉ là một mô thức nhân cách lý tưởng, bắt tay thực hiện là rất khó, rất khó, không tu luyện dài lâu thì không thể có được.

* Mỗi một tiến bộ của nền văn minh nhân loại đều kèm theo sự tự hy sinh của vô số người.

* Làm việc thiện là hạnh phúc chân thực nhất mà người ta có thể thưởng thức được.

Khi chúng ta hiểu rõ giá trị của sinh mệnh, ý nghĩa của sinh mệnh thật ra không thể lấy độ dài ngắn của tuổi thọ và những cái khá trội hay tồi tệ của đời sống vật chất để làm thước đo, thì tâm trạng của chúng ta sẽ thăng hoa đến một tầng thứ mới.

Chúng ta theo đuổi tinh thần vĩnh hằng, theo đuổi sự nghiệp của chúng ta vĩnh hằng.

Thế là chúng ta nghĩ ngay đến Prômêtê.

Ðể cứu vớt khổ nạn của loài người Prômêtê đã ăn trộm ngòi lửa, cho nhân loại văn minh và hạnh phúc, bị thần Dớt trói vào vách đá dựng đứng ở Gaojiasuo, hàng ngày chịu đựng bầy chim ưng mổ xé. Ông tình nguyện bị đưa vào nhà lao chịu mấy vạn năm đau khổ, không muốn khuất phục dưới uy lực của thần Dớt.

Prômêtê đã trở thành ?Ông thánh và người chết vì đạo cao thượng nhất trong cuốn lịch của triết học? (Lời của Marx).

Bà Nữ Oa và Hạ Vũ, Giêsu và Moxi, Thích Ca mâuni, Fatuamuna, Thánh Paul, Thánh Ganđi đều là những người chết vì đạo vĩ đại như thế. Lịch sử của nhân loại đều suy diễn ra từ trong tinh thần hiến thân mình của họ. Họ đã trở thành sự chiêm ngưỡng và thần thánh sùng bái mãi mãi của nhân loại.

Không có tinh thần xả thân của vô số những người chết vì đạo đưa vai ra gánh vác sứ mệnh của nhân loại, thì nhân loại sẽ vĩnh viễn không ra khỏi hoang sơ, không thoát khỏi được khổ nạn.

Chính vì thế, tinh thần hiến thân và nhân cách tự hy sinh,? khí phách can đảm vì nước không sợ chết, sự theo đuổi giữ trọn tấm lòng son soi sáng sử xanh, tinh thần oanh liệt đem máu của mình hiến dâng cho sự nghiệp đã nhận được sự chiêm ngưỡng và sùng bái của chúng ta, lòng tưởng nhớ đối với sự vĩnh hằng của các vị tiền bối xuất phát từ tình cảm như thế.

Trong hai cuộc đại chiến thế giới lần thứ nhất và lần thứ hai, Quốc hội Mỹ đã tặng huân chương cao qúy nhất cho một số anh hùng đã không sợ hy sinh: những người đã liều chết cứu giúp người khác trên chiến trường, những người lấy thân mình đè lên lựu đạn đang nổ để che chở cho đồng đội, những người hy sinh tính mệnh mình để có lợi cho người khác. Ðây là sự tuyên dương đối với nhân cách tự hy sinh.

Mỗi một điểm tiến bộ của văn minh nhân loại đều kèm theo sự tự hy sinh của vô số người. Các nhà khoa học ngoài việc trở nên hốc hác tiều tụy để tìm chân lý, đôi khi còn đặt sinh mệnh của mình lên trên đàn tế của khoa học. Ðể phát hiện nguyên nhân bệnh của bệnh sốt vàng da nhiệt đới Kaluor lấy thân mình làm thí nghiệm suýt nữa thì mất mạng. Laijin thì vì nó mà chết. Hezina Hetuo vì thí nghiệm X quang mà bị bệnh, đầu tiên mất một ngón bàn tay? phải, sau đó lại mất thêm ngón nữa, về sau toàn bộ bàn tay và cẳng tay phải đều bị cưa mất. Nhưng ông vẫn tiếp tục tiến hành thí nghiệm, nếm đủ đau khổ, thậm chí đến lúc lâm chung vẫn ra lệnh cho người khác đem ông khiêng đến phòng thí nghiệm, chỉ đạo công việc thực nghiệm cho tới khi tắt thở.

Sự thăng hoa của sinh mệnh và tình cảm mãnh liệt siêu việt, lòng tự hào của nhân cách vĩ đại, cộng thêm trách nhiệm sứ mệnh nhân loại tự giác, thường thường có thể kích thích sự chọn lựa thiêng liêng của con người tự nguyện hy sinh.

Khi 17 tuổi tốt nghiệp Trung học, trong bài luận văn nổi tiếng đó Marx đã viết như sau:

?Nếu như chúng ta chọn được nghề nghiệp có thể lao động vì hạnh phúc của nhân loại nhất thì gánh nặng sẽ không đè ngã chúng ta, bởi vì đây là sự hiến thân cho mọi người; đó là niềm vui thú mà chúng ta có thể cảm nhận thấy mà không phải là đáng thương hại, có hạn và tự tư, hạnh phúc của chúng ta sẽ thuộc về hàng triệu con người. Sự nghiệp của chúng ta sẽ lặng lẽ, nhưng vĩnh viễn phát huy tác dụng, tồn tại mãi mãi. Còn đứng trước tro xương của chúng ta, những người cao thượng sẽ tưới xuống những giọt nước mắt nóng bỏng?.

Dựa trên động cơ sinh mệnh như thế, Marx đã chiến đấu một đời không biết sợ sệt, đem tinh lực suốt đời hiến dâng cho sự nghiệp mà Người theo đuổi.

Tự hy sinh là phẩm cách cao qúy nhất của loài người, quyết không thể bị bất cứ sự khinh rẻ nào – chỉ có hiến thân vì lợi ích của nhiều người mới là hiến thân chân chính.

Song, chúng ta đã từng sa vào trong vòng thuyết giáo mù quáng, chúng ta đã từng tiếp nhận thuyết giáo không sợ hy sinh kiểu trung hiếu lễ nghĩa hẹp hòi ngu muội, tưởng là không phân biệt trắng đen hễ cứ tự hy sinh đều là vĩ đại, thế thì quả thực đáng thương.

Khi có người muốn bạn bỏ ra sự chọn lựa tự hy sinh, trước hết bạn phải phân biệt sự việc nào đó có giá trị và ý nghĩa của việc vì nó mà hy sinh mình không.

Bạn không nên bị mắc lừa.

Có người ở chỗ đó chỉ hò hét người khác hiến thân, bản thân anh ta lại không dự định hiến thân, anh ta chỉ muốn bày ra đàn tế để hòng đóng vai chủ tế có ý muốn giành lấy đồ lễ của người chịu hy sinh. Bạn không nên mắc vào tròng của người này, vì người này mà hiến thân là điều đáng buồn.

Trong lịch sử Trung Quốc nhiều kẻ trung thành ngu muội đều đã làm đồ lễ như thế, kết quả chỉ là chôn vùi mình một cách vô ích. Công tử Thân vì làm cho Sở Trang Vương sống lâu đã giết con tê ngưu cái đi theo, cuối cùng mình chết sớm là người như vậy; Danh y Thái Chí dùng phương pháp ?kích nộ? (gây giận dữ) trị khỏi bệnh cho Tề Dẫn Vương, rốt cuộc gặp họa bị giết cũng là người như thế.

Có người để bảo hộ đặc quyền của một mình anh ta không bị xâm phạm, để làm cho địa vị trong thiên hạ của nhà anh ta lưu truyền vĩnh viễn, mà xúi giục hoặc điều khiển nhân dân đi làm bia đỡ đạn, vì anh ta mà liều mình, vì anh ta mà hy sinh.

Bạn không nên đi làm bia đỡ đạn như thế.

Chỉ có vì lợi ích của cả quốc gia, vì lợi ích của nhân dân, vì nền văn minh và tiến bộ của xã hội loài người mới đáng bạn phải liều mình, mới đáng hy sinh mình.

Mỗi người đều có một thế giới độc lập hoàn chỉnh, mỗi người đều chỉ có một lần sống, cho nên dũng cảm tự hy sinh cũng là hành vi tương đối hiếm thấy của nhân loại, là một trình độ nhân cách hoàn mỹ, thật ra không phải mọi người đều có thể làm được việc đó. Hình thành phẩm cách cao thượng này, thực hiện hành vi cao thượng này cũng không phải là bồng bột ngẫu nhiên nhất thời, nó cần phải trải qua một chặng đường dài rèn luyện tâm lý và tu dưỡng phẩm hạnh, ngoài ra còn cần phải nhất cử nhất động bắt đầu từ những việc bình thường trước mắt.

Chính vì thế, thích làm việc thiện mà không cầu mong đền đáp, thường xuyên san xẻ thời gian và tinh lực làm một số sự việc cho người khác, cũng sẽ là một loại tự hy sinh. Sự đền đáp của loại tự hy sinh này hoàn toàn chỉ là sự thỏa mãn và thư thái tâm linh của mình.

Có người lý giải việc làm điều thiện là ?niềm hạnh phúc chân thực nhất mà lòng người có thể lĩnh hội được?. Sự đền đáp làm việc thiện và tự hy sinh cũng chính là ở chỗ lĩnh hội được niềm hạnh phúc chân thực này.

Ở đây, thật ra không tồn tại bất kỳ kỹ xảo thao tác cuộc đời nào, chỉ có sự truy vấn và chiếm hữu đối với vĩnh hằng, đối với ý nghĩa cơ bản của đời người, đây là sự chiếm hữu của nhân cách và tinh thần, cũng là làm phong phú và bổ xung chân chính của đời người.

Taigel đã xem sự tự hy sinh là sức mạnh cao cả của loài ngoài theo đuổi mức độ hoàn mỹ. Ông nói: ?Ðời người một mặt có mong muốn theo đuổi vui vẻ thoải mái, mặt khác lại hướng về sự tự hy sinh. Khi điều trước gặp thất vọng, điều sau sẽ có được sức mạnh. Như vậy, chúng đã phát hiện ra phạm vi hoàn mỹ hơn, đem tâm hồn chất đầy một loại nhiệt tình cao cả?.

Theo đuổi vui vẻ thoải mái là thống nhất với theo đuổi cao cả. Nhưng vui vẻ thoải mái không nhất định là cao cả, còn trong cao cả thì chứa đựng vui vẻ thoải mái, chứa đựng đau khổ và giãy giụa, thất bại và bi tráng, chứa đựng tự hy sinh.

Chính vì thế, bạn muốn sống được phong phú mà đầy đủ, bạn muốn thưởng thức niềm hạnh phúc chân chính, chỉ có tự hy sinh không ngừng làm điều thiện cho người khác mới có thể thực hiện.

Nếu không thì, bạn không mất một cái lông, chỉ muốn thu nhận, tham không biết chán, cuộc đời bạn vĩnh viễn không thể bổ xung, cũng sẽ vĩnh viễn không được thưởng thức niềm vui vẻ chân chính và mùi vị của hạnh phúc.

* Chỉ có mang theo ý thức mạo hiểm nặng nề dám nghi ngờ và đả phá trật tự của dĩ vãng, sau khi thông qua mạo hiểm mà giành được thắng lợi, mới có thể hưởng thụ niềm vui cao nhất của đời người. Con người hiện đại theo đuổi mạnh mẽ giới hạn này mà không bằng lòng sống một cuộc sống bình thường rập khuôn.

Nếu như cuộc sống của chúng ta luôn luôn rập theo một khuôn khổ, chắc chắn vững vàng không có gì thay đổi, như thế thì cuộc sống một trăm năm cũng không có gì khác cuộc sống một ngày. Hàng ngày cuộc sống hoàn toàn như nhau, thọ một trăm tuổi cũng không có gì khác với chết non

chết yểu.

Chúng ta theo đuổi sống trường thọ, theo đuổi tiếp tục sinh tồn, theo đuổi tương lai có kết cục mới xuất hiện. Mong muốn tương lai có một phương thức cuộc sống mới phá bỏ quy định cũ rích. Chỉ có như thế, việc kéo dài sinh mệnh mới tỏ ra có ý nghĩa.

Mà tương lai lại là một lỗ thủng đen ngòm không biết, ở đó tồn tại tất cả mọi khả năng, cũng tồn tại tất cả mọi thứ không có khả năng.

Cho nên, sinh mệnh vận động chính là một lần thám hiểm.

Chính thế, Kant (nhà triết học Ðức) nói, trong lòng người có một khuynh hướng theo đuổi vô hạn và vĩnh hằng. Biểu hiện trực quan nhất của khuynh hướng này trong lý tính chính là mạo hiểm.

Chính vì thế có người xem thế giới là một trường đấu do Thượng đế an bài, xem thế giới là một nơi vui chơi của các nhà mạo hiểm. Cho rằng đời người chính là mạo hiểm.

Không trải qua vô số lần mạo hiểm, loài người không thể từ hữu dũng vô mưu và ăn sống nuốt tươi, tiến hóa đến ngày nay có thể ngồi thưởng thức hương vị cà phê trong phòng có điều hòa không khí.

Thuyết chuyển động của các thiên thể của Copecnic, mô hình kết cấu nguyên tử của Rozefo, sự phát hiện và khai khẩn lục địa mới… đều bắt đầu từ mạo hiểm. Một loạt phát hiện và sáng tạo của loài người, sự cải cách xã hội đều bắt đầu từ mạo hiểm.

Chỉ có mang theo ý thức mạo hiểm nặng nề dám nghi ngờ và đả phá trật tự của dĩ vãng, sau khi thông qua mạo hiểm mà giành được thắng lợi, mới có thể hưởng thụ niềm vui cao nhất của đời người. Con người hiện đại theo đuổi mạnh mẽ giới hạn này mà không bằng lòng sống một cuộc sống bình thường, rập khuôn.

Phá bỏ buồn tẻ theo đuổi kích thích là nguyện vọng chung của người hiện đại. Có một chuyện ngụ ngôn như sau:

Một hôm, có một cậu bé đem một quả trứng quạ đến trại chăn nuôi gà của cha nó. Nó đem trứng quạ trộn lẫn vào trứng gà để cho gà mẹ ấp trứng. Về sau gà mẹ ấp trứng thành công. Thế là trong đàn gà con xuất hiện một con quạ con. Quạ con cũng sống giống như các gà con khác, êm ả thoải mái, quạ con căn bản không biết mình khác với gà con.

Khi quạ con lớn lên, phát hiện bọn gà con luôn nhìn mình với con mắt khác thường. Nó ngẫm nghĩ: ta chắc không phải là một con gà con bình thường, ta nhất định có chỗ nào đó khác gà con. Nhưng nó lại không có cách nào chứng minh được sự nghi ngờ của mình, vì thế mà vô cùng buồn bã. Mãi đến một hôm, một con quạ già từ trên trời bay qua sân nuôi gà, quạ con nhìn thấy đôi cánh của quạ già tự do giang rộng, liền cảm thấy đôi cánh của mình trào dâng một luồng sức mạnh kỳ diệu, trong lòng cũng rung chuyển lên một cách mãnh liệt. Nó ngửa trông con quạ già đang bay lượn tự do trên không, trong lòng vô cùng khâm phục. Nó nghĩ: Nếu ta cũng có thể giống như nó thì hay biết bao nhiêu, như thế ta sẽ có thể thoát khỏi chỗ nhỏ hẹp hẻo lánh này, bay lên không, đậu trên đỉnh núi cao nhìn xuống khắp thế giới và nhân gian.

– Nhưng mà làm sao có thể giống quạ già được? Ta từ trước đến nay chưa từng giang rộng đôi cánh, chưa có kinh nghiệm bay lượn. Nếu từ giữa chừng trời rơi xuống, há chẳng thịt nát xương tan chăng? Do dự, chần chừ, xốc nổi, trải qua một trận đấu tranh trong lòng căng thẳng và kịch liệt, quạ con cuối cùng quyết định bằng lòng xông vào mạo hiểm thịt nát xương tan, cất cánh bay lên cao.

Nó rốt cuộc đã bay lên, bay vào không trung. Nó mang theo nỗi hưng phấn cực độ sẽ dùng sức mạnh bay lên trời cao, bay mãi…

Quạ con đã thành công. Lúc này nó mới phát hiện ra: Thế giới vốn rất mênh mông và đẹp đẽ biết bao!

Con đường thành công trải qua của quạ con, hầu như đã biểu lộ ra con đường thành công trải qua của mỗi một nhà mạo hiểm. Khi bạn không thỏa mãn với cuộc sống tẻ nhạt bình thường trước mắt, mà hy vọng hưởng thụ một niềm vui thú mới, khi bạn bắt đầu chán ngán phương thức sinh tồn hiện tại của mình mà cầu mong thưởng thức một phương thức sinh tồn đầy tính sáng tạo hơn, bạn có thể bắt chước ví dụ thành công của quạ con, có thể nhận được gợi ý như sau:

Phương thức sinh tồn mới, phương thức sinh tồn lý tưởng sẽ tiềm ẩn ngay trong phương thức sinh tồn bình thường của hiện tại, chỉ có sẵn dũng khí của thám hiểm mới có thể phát hiện ra nó. Trong con người bạn vốn sẵn có khả năng tiềm ẩn to lớn phá bỏ kết cục cuộc sống cũ kỹ để đón nhận cuộc sống mới, nhưng nó bị hành vi bình thường của hiện tại che đậy, chỉ có có ý thức mạo hiểm, không chút sợ sệt, dám dũng cảm thăm dò và thực hiện, thì tiềm năng của bạn mới có thể phát huy. Những người hoàn toàn biểu lộ tài năng của mình thực hiện theo đuổi của mình,? mới có thể lĩnh hội được niềm vui và sảng khoái cao nhất của đời người, tất cả những kẻ hèn nhát, đều không thể lĩnh hội được.

Tài hoa của bạn, năng lực của bạn chỉ có thể thông qua mạo hiểm, thông qua khắc phục từng khó khăn một, mới có thể rèn luyện và biểu hiện ra. Còn người bằng lòng với hiện trạng, không nghĩ đến tiến thủ, người không có cảm giác nguy cơ, người không muốn tham gia cạnh tranh và vật lộn, thì trước hết do ý thức tư tưởng của họ uể oải mà dẫn đến tư duy trì trệ, phản ứng chậm chạp.

Sống quá an nhàn, hệ số bảo hiểm của các phương diện quá lớn, chỉ có thể dẫn đến lười biếng và ngu xuẩn.

Mạo hiểm và nguy cơ có mối liên hệ tầng thứ sâu sắc. Ðem tháo gỡ ?nguy cơ? để bàn, lại là nguy cơ và cơ hội. Cơ hội của người, sự thành công của người tồn tại trong nguy hiểm. Bạn muốn giành được cơ hội tốt đẹp đó không? Bạn muốn giành được thành công không? Thế thì phải dám xông vào mạo hiểm, dấn thân vào nơi nguy hiểm để thăm dò, để sáng tạo, đừng nên chần chừ do dự, đừng nên sợ thất bại.

Mạo hiểm không tránh khỏi có thất bại. Cái gốc của thành công lại là thất bại. Thành công chỉ là một phần tử trong vô số lần thất bại. Quy luật thông thường là vô số lần thất bại đổi lấy một lần thành công, vô số người thất bại đổi lấy một người thành công. Mặc dù lần thành công đó, người thành công đó là may mắn, nhưng thất bại của vô số người, vô số lần trước đó cũng là vĩ đại như nhau. Thất bại đó cũng có giá trị không thể phai mờ như nhau, giá trị của nó thể hiện trong thành công sau này.

Từ ý nghĩa cơ bản của cuộc đời ta hiểu được mạo hiểm thất bại hơn hẳn an nhàn bình thường. Phấn đấu oanh liệt một đời, đến cuối cùng thất bại thì một đời của anh ta vẫn là vĩ đại, hiển hách.

Sợ thất bại không dám mạo hiểm, cầu ổn sợ loạn, sống một đời êm ả, bình yên, tuy đáng tin cậy, tuy phẳng lặng, tuy có thể giữ được một cuộc đời ?nhìn lên chưa bằng ai, nhưng nhìn xuống khối kẻ chưa bằng?, nhưng đó thật sự là một cuộc đời bi đát mà vô vị. Một đời của kẻ hèn mạt. Ðiều đáng thương xót nhất của nó là ở chỗ, chính bạn đã chôn vùi tiềm năng của mình. Bạn vốn có thể hái lượm thành quả của thành công, chia hưởng niềm vui sướng lớn lao nhất của thành công, nhưng bạn lại bằng lòng vứt bỏ nó đi. Thà dũng cảm đi lăn lộn và thăm dò, còn hơn tạo nên hối hận và đáng tiếc như thế. Thà làm một kẻ anh hùng thất bại còn hơn sống một đời bình thản.

Hạng Võ bị thua Lưu Bang, nhưng Hạng Võ vẫn là một kẻ anh hùng, đã tỏ rõ một đời oanh liệt.

Lý Tự Thành rốt cuộc thất bại, Lý Tự Thành vẫn là một anh hùng đầu đội trời chân đạp đất.

Tôn Trung Sơn cuối cùng thất bại, Tôn Trung Sơn vẫn là một vĩ nhân.

Ðể thành công càng lớn hơn, xin chớ có ham mê cuộc sống an nhàn và bình ổn trước mắt. Hãy giương lên cánh buồm lớn của đời bạn, chống cự với mây đen phủ kín bầu trời, vượt lên sóng to gió lớn để xông tới, để vật lộn, để biểu lộ ra ý nghĩa căn bản sinh mệnh của bạn, thực hiện sáng tạo vĩ đại sinh mệnh của bạn.

* Tóm lại hễ là cạnh tranh đều có thể kích lên một cách mạnh mẽ sự xốc nổi sinh mệnh của bạn, chỉ có trong cạnh tranh mới có thể cảm thấy được sự tồn tại của sinh mệnh, chỉ có trong cạnh tranh mới cảm thấy được mình sống đầy đủ mà có ý nghĩa, chỉ có trong cạnh tranh mới có thể thực hiện được cái tôi chân chính.

Tài trí thông minh và năng lực của con người chỉ có trong cạnh tranh với người khác mới có thể phát huy ra. Mà con đường tốt nhất để làm cho chúng ta trở nên thông minh hơn, tài cán hơn, chẳng có con đường nào bằng tham gia vào cạnh tranh.

Cuộc sống không tranh đấu, bằng lòng ăn cơm tập đoàn, an giấc ngủ thái bình giống như vũng nước tù là làm một cuộc sống không bình thường. Người ta trong cuộc sống này, giống như một con bò kéo cối xay lúa xoay tròn một cách chậm chạp. Mặc dù cũng vất vả gian lao, một giây cũng không dừng, vẫn bước đi khó khăn mà chậm chạp, do đó hiệu quả cực nhỏ bé. Nó chỉ có thể làm cho người ta tức thở, làm cho người ta ý chí tiêu tan mà dẫn đến sa đọa. Dáng vẻ đó để phí một đời là nỗi buồn rầu to lớn cho đời người.

Chắc chắn là bạn ghét cay ghét đắng cuộc sống buồn tẻ yên lặng đó.

Bạn là con người hiện đại, bạn sẽ có ý thức hiện đại và sự xốc nổi của con người hiện đại, điểm nổi bật trong đó là chấp nhận cạnh tranh, tích cực xông vào cạnh tranh.

Trong cạnh tranh, bạn thật ra không chú trọng nhiều vào chiếm hữu của cải, cũng không quá so đo tính toán kết cục của cạnh tranh ra sao mà chú trọng hơn vào bản thân vận động của sinh mệnh, chú trọng vào quá trình cạnh tranh, chú trọng vào cảm giác của sinh mệnh trong quá trình cạnh tranh. Cảm giác của sinh mệnh thường đè bẹp sự chiếm hữu đối với của cải, quá trình cạnh tranh thường nặng về kết cục của cạnh tranh.

Ði theo cảm giác trở thành tâm thái phổ biến nhất của người hiện đại, theo dõi chặt quá trình vận động của sinh mệnh mà không để ý đến sinh mệnh quy tụ ở chỗ nào là sự qúy trọng chân chính của người hiện đại đối với sinh mệnh. Những bạn lên cơn sốt lại càng là như thế.

Trong tâm linh của những người hiện đại không lúc nào không đang sôi sục lên dục vọng tham gia vào cạnh tranh. Bất kể là cạnh tranh bằng phương thức gì, cũng bất kể đối tượng cạnh tranh là ai, nội dung cụ thể của cạnh tranh như thế nào. Tóm lại hễ là cạnh tranh đều có thể kích lên một cách mạnh mẽ sự xốc nổi sinh mệnh của bạn, chỉ có trong cạnh tranh mới có thể cảm thấy được sự tồn tại của sinh mệnh, chỉ có trong cạnh tranh mới cảm thấy được mình sống đầy đủ mà có ý nghĩa, chỉ có trong cạnh tranh mới có thể thực hiện được cái tôi chân chính.

Bạn biết rằng bất kể cạnh tranh với phương thức gì, cũng bất kể đối tượng cạnh tranh là ai, nội dung cụ thể của cạnh tranh như thế nào, tóm lại cạnh tranh đều là vì cảm giác và lợi ích về phía mình đè bẹp đối phương, vượt lên trên đối phương, bạn sẽ nhận được sự thỏa mãn tâm lý, thực hiện ý nghĩa của sinh mệnh trong cuộc cạnh tranh đè bẹp và vượt lên trên đối phương này.

Cạnh tranh với người khác, trước hết phải có sẵn trạng thái tâm lý thi đấu thể thao tốt: lòng tin và dũng khí của tất thắng, dù cho thất bại cũng quyết không uể oải, chỉ xem là thất lợi tạm thời, chuẩn bị sẵn sàng để đoạt giải đầu ở lần sau.

Khẩu hiệu của gia tộc Kennedy: ?Không thể cam chịu đứng thứ hai?. Khi tranh cử nhiệm kỳ Tổng thống thứ 35 năm 1961, John Kennedy dùng trạng thái tâm lý thi đấu thể thao tất thắng này đã đánh bại Nixson có thực lực lớn mạnh.

Georgr David Words khi ở địa vị người hầu giúp việc của một nhà kinh doanh cổ phiếu đã manh nha lòng tin vững chắc áp đảo đối thủ, nhất định phải giành được một địa vị trong trung tâm tiền tệ thế giới trên đường phố Wall này, ông từng giờ từng phút luôn giữ trạng thái tâm lý thi đấu thể thao tốt, cuối cùng đã trổ hết tài năng, lên dần từng bước cho đến khi giành được chức Giám đốc Ngân hàng thế giới.

Muốn áp đảo và chiến thắng nhiều đối thủ cạnh tranh trong cuộc cạnh tranh, đương nhiên càng cần phải có bản lĩnh cạnh tranh mạnh mẽ và kỹ xảo cạnh tranh xuất sắc.

– Dùng tín nhiệm của công chúng và thực lực mạnh mẽ của bản thân bạn, thành tích công tác xuất sắc hoặc chất lượng phục vụ áp đảo và chiến thắng đối phương.

Không thể vứt bỏ đạo đức xã hội, không thể tách rời pháp luật và quy định. Bất cứ thắng lợi nào làm tổn hại đối phương, tiến hành âm mưu ngụy kế, kiểu đầu cơ dựa thế leo lên đều không phải là thắng lợi chân chính. Thắng lợi như thế cũng chẳng qua chỉ là tạm thời, non yểu không chịu nổi sự vật lộn nhiều lần lâu dài.

Ðể giành được phần thắng trong cạnh tranh, đương nhiên không loại trừ phải dùng đến mọi thủ đoạn và kỹ xảo cạnh tranh bình thường.

Biết người biết ta, tránh mạnh tìm yếu. Một mặt biết được chỗ hay và chỗ dở của mình, đồng thời cũng tìm hiểu chuẩn xác chỗ hay và chỗ dở của đối phương, biết được chỗ lớn mạnh và khâu yếu ớt của đối phương. Muốn chiến thắng đối thủ, cần phải để ý tránh chỗ mạnh của đối thủ mà bắt đầu đột phá từ khâu yếu của anh ta. Kennedy biết tiếng tăm và ảnh hưởng của Nixson cùng với công tác cạnh tranh phiếu bầu của ông chủ yếu tập trung ở thủ đô Washington tụ tập nhiều danh nhân, nói một cách tương đối thì ảnh hưởng của Nixson đối với các bang lại nhỏ hơn một chút, đồng thời đối với phiếu bầu của các bang nắm cũng không được chặt chẽ bằng ở Washington. Thế là Kennedy không cạnh tranh phiếu bầu với Nixson ở Washinton, mà đặt trọng điểm ở các bang. Năm 1960 chỉ trong vòng một năm, ông ta đã đáp máy bay đi 6,5 vạn dặm Anh, đã thăm 24 bang, phát biểu diễn thuyết 350 lần. Từ đó giành được tiếng tăm rộng rãi, về sau trong tuyển cử chắc chắn đã giành được số lượng lớn phiếu bầu của nhân dân các bang.

Lợi dụng mâu thuẫn của đối phương. Bạn muốn chiến thắng đối thủ cạnh tranh, đôi khi thật ra không cần phải trực tiếp tổn hao bản thân bạn, mà chỉ cần đi phát hiện các mâu thuẫn xích mích của đối phương, từ đó lợi dụng một cách triệt để những mâu thuẫn này, để cho bản thân đối thủ tự làm hại và tổn hao mình. Thường nói dinh lũy rất dễ dàng công phá từ bên trong, đây là một sách lược tốt không đánh mà thắng.

Vì muốn tóm chặt, lại nên thả lỏng. Ðể chiến thắng đối thủ, trước hết cố ý đưa đối thủ đến vị trí đích bắn của mọi người, đợi lúc anh ta đắc ý quên hết tất cả, bạn sẽ đánh bất ngờ để thắng áp đảo anh ta.

Sau khi nhắm đúng thời cơ, dấn tới hay kiềm chế mình. Khi đối thủ cạnh tranh của bạn đang như diều được gió đi lên mạnh mẽ, bạn tạm thời nhẫn nại không xông lên đối mặt với anh ta, bạn chỉ nên âm thầm tích tụ thực lực, rèn luyện những nước đi mới để đợi thời cơ. Một khi phát hiện anh ta xuất hiện sai sót hoặc lỗ hổng, bạn sẽ kịp thời làm biểu lộ ra những nước cờ cao của mình, chỉ một lần hành động đã quật đổ được đối phương, từ đó đạt được hiệu quả người đến sau nhưng lại ngồi trên.

Thủ đoạn và kỹ xảo cạnh tranh là vô cùng vô tận, dựa vào trong quá trình cạnh tranh với người khác, bạn sẽ khai thác và phát hiện mãi mãi không bao giờ hết. Chỉ có điều là không nên húc bừa, cũng không nên chỉ bó chân trong một phạm vi nhỏ hẹp, bất kể là phương án tư tưởng chiến lược, hay là phương thức thao tác cụ thể, đều là như vậy.

Sự cạnh tranh giữa người với người, cạnh tranh giữa từng người với nhau, giữa người của quần thể, cạnh tranh của quá khứ, hiện tại hoặc tương lai, xét đến cùng đều là sự cạnh tranh của trí tuệ. Chỉ có những người trí tuệ khô kiệt, tri thức nghèo nàn mới sợ cạnh tranh, cũng không có cách gì giành được phần thắng trong cạnh tranh. Cho nên, bạn cần phải nghĩ trong cạnh tranh luôn đứng ở vị trí không bại, nhưng điều căn bản nhất vẫn là ở chỗ làm phong phú trí tuệ của bạn.

Bất kỳ bạn đứng trước cuộc cạnh tranh như thế nào, cũng bất kể hoàn cảnh bạn sống ác liệt không lợi đối với bạn ra sao, bạn đều không nên nản lòng, không nên sợ sệt, bạn phải vững tin ở mình, lấy việc không ngừng đổi mới tri thức và ngày càng làm phong phú trí tuệ làm cho bạn có thể mãi mãi giữ được trạng thái thi đấu tốt, mãi mãi đều có thể tham gia cạnh tranh. Chỉ cần bạn có dư trí tuệ áp đảo đối phương, có dư trí tuệ mới mẻ với bất cứ lúc nào bất cứ hoàn cảnh nào, bạn đều có thể giành được thắng lợi.

Thậm chí có thể nói, bạn luôn luôn có thể lấy trạng thái tâm lý tốt tích cực tham gia cạnh tranh, bản thân điều đó chính là thắng lợi của bạn.

* Ðể theo đuổi phương thức sinh tồn đẹp hơn của tương lai, để thay đổi những cái không thích nghi với hoàn cảnh, bạn hoàn toàn có thể chôn vùi cái tôi cũ rích đi, đem mình nhào nặn lại được bộ mặt hoàn toàn khác hẳn, để mong thích nghi với một hoàn cảnh mới, bắt đầu một cuộc sống mới, mở ra một cuộc đời mới.

Mâu thuẫn của tôi và anh ta, mâu thuẫn của cá thể và quần thể, mâu thuẫn của cá nhân và xã hội, chung quy là cá tính trái ngược với hoàn cảnh.

Cái gọi là hoàn cảnh ở đây đương nhiên là hoàn cảnh xã hội. Quan hệ giữa người này với người khác trong nội bộ quần thể xã hội, trình độ đạo đức chung, pháp quy pháp luật, phong tục tập quán văn hóa tạo thành nội dung cơ bản của hoàn cảnh xã hội.

Quần thể xã hội rõ ràng do các cá tính từng người khác nhau tạo nên. Do xuất thân từ giáo dục bồi dưỡng của từng người khác nhau, chịu sự tiêm nhiễm của hoàn cảnh tự nhiên và hoàn cảnh xã hội khác nhau, nên hình thành cá tính khác nhau rất lớn. Sự khác biệt của cá tính có thể dùng các loại kiểm nghiệm khác nhau để đánh dấu hai cực đối ứng vô cùng.

Lấy việc đem thế giới nội tâm của mình và ngôn luận của bản thân làm mức độ biểu hiện đối với xã hội bên ngoài làm thước đo thì cá tính có thể phân làm hai loại: dạng kín đáo và dạng cởi mở, tức dạng hướng nội và dạng hướng ngoại.

Người thuộc dạng hướng nội luôn luôn đem mình đóng kín trong thế giới nội tâm của bản thân lúc nào cũng quan tâm đến ấn tượng của mình trong lòng người khác và địa vị trong đoàn thể, và luôn luôn thể nghiệm mình, kiểm thảo mình, thiết kế mình, không giỏi giao tiếp với thế giới bên ngoài, nhất là ở trước mặt người xa lạ, ở nơi công cộng, càng là lười mở miệng nói, hoặc ngượng mở miệng. Không muốn xuất đầu lộ diện, khi họp thì thích ngồi ở các góc. Khi bất đắc dĩ phải giao tiếp thì mặt đỏ, tim đập thùm thụp. Nói năng làm việc gì cũng thận trọng, chỉ sợ có sai sót, chỉ sợ bị người khác cười chê. Ðôi khi cũng biểu hiện lòng tự tin nhưng không đủ. Người thuộc dạng hướng nội phần nhiều say mê ảo tưởng, suy nghĩ triền miên, có thể anh ta có thế giới nội tâm cực kỳ phong phú, mà còn cực kỳ nhạy bén, thường đem xã hội nhân sinh muôn màu muôn vẻ cô đặc trong đầu óc của mình lần lượt sàng lọc và phóng ra từng cái một. Nhưng cái ?phong phú? này xét đến cùng là có hạn, do đó thường xuất hiện ảo giác đi ngược lại với hiện thực hoặc vì thần kinh quá nhạy nên dẫn đến hiểu nhầm.

Lâm Ðại Ngọc là một điển hình của tính cách hướng nội.

Người thuộc dạng hướng ngoại tham gia vào ý thức mãnh liệt, đối với thế giới bên ngoài luôn luôn tràn ngập tâm lý tìm hiểu tri thức. Thích xuất đầu lộ diện, bất kể ở nơi công cộng hay là trước mặt người xa lạ, đều có biểu hiện mạnh mẽ dục vọng của mình. Anh ta có thể vừa gặp người lạ như đã quen từ lâu, anh ta có thể giỏi diễn thuyết. Anh ta hầu như không quan tâm đến ấn tượng của mình trong con mắt người khác, đến địa vị của mình trong đoàn thể, luôn luôn tự mình cảm thấy tốt đẹp, tràn ngập lòng tự tin. Với anh ta khiêm tốn hay không khiêm tốn đều không sao cả, không giỏi mưu toan, tính toán trong lòng, không cẩn thận. Người thuộc dạng hướng ngoại giống như một đám lửa, đi đến đâu thì có thể thiêu cháy đến đó, thích giao kết bạn bè, cho dù thường không thể gắn bó keo sơn cũng tịnh không giảm bớt khao khát nhiệt tình giao tiếp. Người hướng ngoại đôi khi cũng do lời nói việc làm không đủ cẩn trọng mà có lỗi với người khác, nhưng người ta cũng vì bản tính của anh ta không xấu mà dễ dàng tha thứ. Vì thế quan hệ nhân tế của anh ta vẫn là không đến nỗi quá tồi. Hầu như anh ta không thể ngồi yên tĩnh để ngẫm nghĩ sâu xa, mà chỉ coi trọng ở hành động. Sự chuyển động tràn ngập toàn bộ cuộc sống của anh ta, suốt ngày bận rộn, bôn ba khắp nơi. Ðối với các loại hoạt động xã hội, như là các loại hội nghị, có hứng thú mãnh liệt. Anh ta cũng có thể lôi kéo một nhóm người thành lập một hội học thuật gì đó, hoặc một hiệp hội gì đó. Anh ta có khi sẽ trở thành tổng thư ký hoặc phó chủ tịch hội học thuật này, hiệp hội nọ. Trong cuộc sống, người thuộc dạng hướng ngoại phần nhiều biểu hiện rất hào hứng và lạc quan, người hướng ngoại đối với người khác tương đối khoan dung, cũng không tính toán nhiều đến phê bình và trách móc của người khác đối với anh ta.

Loại bỏ sự khác biệt của quan niệm nhân sinh và quan niệm xã hội, nói chung, người hướng ngoại tương đối thích hợp hoàn cảnh xã hội, anh ta là phần tử hoạt động trong các loại đoàn thể, tương đối dễ dàng giữ được quan hệ hài hòa với người khác, được mọi người hoan nghênh. Người thuộc dạng hướng nội chỉ thích ứng với mình, không thích hợp với xã hội, anh ta trong các đoàn thể phần nhiều không được hoan nghênh, không gây được sự chú ý của người khác, cũng sẽ không thể xuất đầu lộ diện, bạn bè của anh ta cũng ít.

Người tuyệt đối hướng nội và người tuyệt đối hướng ngoại trong cuộc sống hiện thực, hầu như không có. Người bình thường có cả hai dạng. Hoặc là thành phần hướng ngoại nặng hơn thành phần hướng nội, hoặc là thành phần hướng nội nặng hơn thành phần hướng ngoại. Hoặc là ở một trường hợp nào đó, ở một phương diện nào đó là dạng hướng ngoại, còn ở trường hợp khác, ở phương diện khác biểu hiện ở dạng hướng nội. Người dạng hướng nội có khiếm khuyết khó thích ứng với xã hội, khó sống chung với người khác, nhưng anh ta có lời nói và việc làm vững chắc thận trọng, suy nghĩ kỹ lưỡng, tư tưởng sâu sắc mà nhạy bén, thường có thể phát hiện những vấn đề người hướng ngoại không thể phát hiện ra, đạt đến độ sâu tư tưởng mà người hướng ngoại không thể đạt được. Người hướng ngoại dễ dàng thích nghi với xã hội, làm việc cẩu thả, thích xuất đầu lộ diện, từ tự tin dễ dàng ngả sang tự phụ.

– Ða số cuộc đời thành công đều kiêm đủ cả chỗ mạnh của hai dạng hướng nội và hướng ngoại mà đều tránh chỗ yếu của cả hai dạng đó. Bất cứ vĩ nhân nào đều không thể là một người tuyệt đối hướng nội hoặc là một người tuyệt đối hướng ngoại.

Một người vừa nhẫn chịu được tịch mịch và cô đơn vừa lại có thể quả cảm dấn thân vào sự nghiệp oanh liệt, cá tính của họ có được sự hòa hợp trọn vẹn trên hai dạng hướng nội và hướng ngoại. Bạn không thể nói anh ta là một người hướng nội cũng là người hướng ngoại. Trong con người anh ta, giới hạn của dạng hướng nội và dạng hướng ngoại đã mất. Ðây là con người có thể thích nghi với hoàn cảnh nhất.

Trái lại, nếu như cá tính của bạn trái ngược với hoàn cảnh – không ăn khớp với người khác, hôm nay tranh cãi với Trương Tam, ngày mai giận dỗi với Lý Tứ, đối với nhiều người xung quanh đều có cảm giác ghét của bản năng, chỗ này cũng khinh thường, chỗ kia cũng chẳng coi ra làm sao, bất kể điều động đến đơn vị nào, bất kể phân phái đến bộ phận nào vẫn không thể sống hài hòa với xung quanh. Như thế thì, bạn tốt nhất trước hết phải xem xét lại cá tính của mình – thuộc dạng hướng nội hay dạng hướng ngoại hoặc đều có kiêm cả chỗ khiếm khuyết của hai dạng, mà không có chỗ mạnh của hai dạng?

Bạn có thể phát hiện, bạn có thể chủ yếu thiên về tính cách hướng nội, hoặc chỉ có khuyết điểm của tính cách hướng ngoại mà không có mặt tốt của tính cách hướng ngoại.

Cái gì thích nghi thì tồn tại. Khi cá tính trái ngược với hoàn cảnh, chỉ có hiệu chỉnh lại mình, tự mình uốn nắn lại mới là thiết kế cuộc đời

đẹp nhất.

Không nên gảy lại điệu đàn cũ rích núi sông dễ đổi, bản tính khó thay. Một trong những đặc trưng lớn nhất của người hiện đại là cá tính của anh ta cũng có tính dẻo cực kỳ rộng rãi.

Các nhà đại danh sư triết học hiện đại cho rằng: Con người trước hết là một vật tồn tại đem mình đẩy về tương lai, đồng thời ý thức được mình đem con người mình tưởng tượng là sự tồn tại của tương lai. Lúc ban đầu con người không có bất cứ quy định nào, chỉ là tồn tại, ló mặt ra, vào cuộc; về sau mới do chính anh ta quy định cho mình.

Con người thật ra không phải là sống ở quá khứ mà là sinh tồn ở tương lai. Quá khứ là cố định, đã chết rồi, còn tương lai mới tồn tại tất cả mọi khả năng. Ðể theo đuổi phương thức sinh tồn đẹp hơn của tương lai, để thay đổi những cái trái ngược của mình không thích nghi với hoàn cảnh, bạn hoàn toàn có thể chôn vùi cái tôi cũ rích đi, đem mình nhào nặn lại được bộ mặt hoàn toàn khác hẳn, để mong thích nghi với một hoàn cảnh mới, bắt đầu một cuộc sống mới, mở ra một cuộc đời mới.

Nếu như bạn cố thủ cá tính không tốt của mình, không dám hạ quyết tâm sửa chữa nó cho đúng, không thể từ trung tâm của mình đóng kín đi vào xã hội, đi vào đại chúng luôn luôn không ăn khớp với hoàn cảnh xung quanh vẫn luôn vì trái ngược với hoàn cảnh mà tách rời ra ngoài hoàn cảnh xung quanh, bạn sẽ có thể rơi vào trong nỗi giày vò đau khổ lâu dài. Ðó là đáng sợ, thê thảm. Bởi vì người khác, xã hội bên ngoài, tất cả mọi cái xung quanh thật ra không thể vì những cái vui giận bi ai của bạn, vì những cái yêu ghét, chọn bỏ của bạn mà thay đổi được. Ðó là sự tồn tại khách quan có tính quy luật tất nhiên phát sinh, phát triển tự thân của nó, bạn chỉ có nhận biết nó, thuận theo và thích nghi với nó, giữ hài hòa với nó mà thôi. Chỉ có với tiền đề như vậy, với tiền đề bạn trở thành một thành viên trong hoàn cảnh xã hội nào đó, bạn mới có thể phát huy đầy đủ tài trí thông minh của bạn, thực hiện sáng tạo của bạn, thực hiện lý tưởng và hoài bão cải tạo xã hội, cải tạo hoàn cảnh khách quan của bạn.